Vào mùa thu hoạch trái cây miền Tây rớt giá bi thảm

Đang vào mùa thu hoạch rộ trái cây nhưng nhà vườn rất khó tiêu thụ. Đáng buồn hơn, những sản phẩm phải tốn hàng ngàn USD để làm chứng thực GlobalGAP nhưng chỉ bán trong nước.

Ông Võ Văn Rô (ngụ xã Hòa An, TP Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp) cho biết gia đình ông canh tác 10 công xoài cát chu, hiện đang thu hoạch rộ nhưng thương gia chỉ mua với giá 7.000 đồng/kg. Trong khi cách đây một tháng, thương nhân đến tận vườn mua với giá 15.000 đồng/kg.

Sẽ còn giảm nữa

Ông Trương Văn Đời (ngụ xã Mỹ Tịnh An, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang) trồng hơn 1.000 gốc thanh long ruột đỏ, nhưng 2 tháng nay, giá cứ lên xuống thất thường. “Mỗi lần thương nhân lại vườn là tôi lo lắng vì giá thanh long ruột đỏ “lên ít xuống nhiều”. Có lúc họ mua 60.000 đồng một kg, khi thì 40.000 đồng một kg, lúc chỉ còn 15.000 đồng một kg. Dự báo giá thanh long còn giảm nữa khi nhiều nơi nhất loạt thu hoạch rộ các loại trái cây từ tháng 5 trở đi”, ông Đời lo lắng.

Chua chát nhất là người trồng ổi. Hiện giá ổi bán tại vườn chỉ 3.000-4.000 đồng một kg. Mang 2 giỏ ổi không hạt ra chợ Trà Ôn bán, bà Bùi Thị Năm (ngụ xã Lục Sĩ Thành, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long) buồn rầu: “Năm nay, vườn ổi trúng mùa nhưng ngặt nổi nhà ai cũng thu hoạch nên giá bán chỉ 10.000 đồng/3 kg mà chẳng ai mua”.

 >>> Xem thêm : Bưởi da xanh công ty Orga tại đây.

Sầu riêng vào vụ giá giảm nhưng vẫn ở mức cao. Các thương lái còn dự báo trong thời gian tới khi sầu riêng vào cuối vụ hút hàng giá sẽ tăng trở lại.

Trong khi đó, nhiều loại trái cây đã được cấp chứng thực Thực hành nông nghiệp tốt toàn cầu (GlobalGAP), với mục tiêu hướng tới thị trường xuất khẩu nhưng chỉ bán được trong nước. Ông Trần Văn Tây, chủ toạ HĐQT cộng tác xã (HTX) Bưởi Năm Roi Mỹ Hòa, than: “Tháng 10/2014, khách hàng Nga đặt mua 200 tấn bưởi mỗi tháng với giá 26.000 đồng một kg, nhưng HTX phải chối từ vì không đủ số lượng giao. Với hơn 26 ha bưởi, mỗi vụ chỉ thu hoạch vài chục tấn nên HTX không dám ký hiệp đồng với đối tác, sợ không có hàng giao thì phải đền”.

HTX Bưởi Năm Roi Mỹ Hòa hình thành đã gần 9 năm nhưng luôn trong tình trạng thiếu vốn, trình độ xã viên còn yếu… “Hơn 1 năm nay, bưởi đạt chứng nhận GlobalGAP chỉ bán trong nước”, ông Tây bùi ngùi.

Trung gian hưởng lợi

Chiều muộn, chợ tự phát trên đường Trang Tử (quận 5, TP HCM) đoạn bên hông bến xe Chợ Lớn rộn rịch người. Thấy chúng tôi dừng xe, chị bán trái cây đon đả mời: “Mua trái cây đi em, đang rộ mùa nên rẻ, 'bao' ngon. Ổi 10.000 đồng một kg, xoài cát chu 20.000 đồng một kg, dưa lê 9.000 đồng một kg, xoài cát Hòa Lộc 45.000 đồng một kg…”.

Vào mùa thu hoạch rộ là trái cây ở ĐBSCL liên tục rớt giá.

Tại chợ mai mối Bình Điền, giá bán lẻ dưa hấu 5.000-6.000 đồng một kg, bưởi Năm Roi 20.000-25.000 đồng một kg, xoài cát chu mỗi kg 15.000-20.000 đồng (tùy trọng lượng), ổi 6.000-7.000 đồng một kg, bưởi da xanh 55.000-65.000 đồng một kg… Theo một tiểu thương ở chợ Bình Điền, hiện một số loại trái cây đang rộ mùa nên giá rất rẻ. Tuy nhiên, xoài cát Hòa Lộc thất mùa, bưởi, cam nghịch mùa nên giá bán vẫn cao.

Trong các siêu thị, giá bán hầu hết mặt hàng trái cây tương đương giá chợ. Riêng một số trái cây đặc sản như bưởi da xanh, xoài cát Hòa Lộc có mức chênh lệch khá cao: Ổi 10.000-11.000 đồng một kg, xoài cát Hòa Lộc 55.000-58.000 đồng một kg, bưởi da xanh (loại đẹp, bao lưới) 76.000-79.900 đồng một kg, bưởi năm roi 34.900-38.000 đồng một kg.

Giải thích lý do giá một số loại trái cây, đặc biệt là các loại đặc sản như bưởi da xanh, xoài cát Hòa Lộc, sầu riêng… bán ở siêu thị cao hơn giá thị trường, các siêu thị cho rằng, trái cây vào siêu thị phải đạt tiêu chuẩn VietGAP (thực hiện sản xuất nông nghiệp tốt ở Việt Nam), GlobalGAP, được lựa chọn khá đồng đều về kiểu dáng, trọng lượng và “cõng” thêm các phí tổn vận tải, thuế, chi phí bán hàng cùng phần lợi nhuận của nhà bán sỉ.

Điệp khúc nông sản, trái cây được mùa – rớt giá lặp đi lặp lại nhiều năm nay, và ngày một trầm trọng hơn. Trong khi đó, giá trái cây, nông sản từ nhà vườn đến bàn ăn của người tiêu dùng có khoảng chênh lệch giá không nhỏ.

Theo GS-TS Võ Tòng Xuân, nguyên nhân chính là do trái cây, nông phẩm qua quá nhiều khâu trung gian trước khi được bán cho người tiêu dùng. GS-TS Võ Tòng Xuân lấy thí dụ: Ở Thái Lan, giá bán 1 kg đường khoảng 7.500 đồng, qua biên giới Tây Nam của Việt Nam tăng lên 8.500 đồng, do chỉ tốn tiền chuyên chở. Trong khi đó, cũng 1 kg đường đó, tại siêu thị Thái Lan bán đến 22.000 đồng, vì qua nhiều khâu và chịu nhiều khoản thuế, phí. Càng qua ít trung gian thì hoài càng giảm, chênh lệch giá càng ít. Mặt hàng trái cây cũng vậy.

Bài toán đầu ra: Vẫn không lời giải

Theo thống kê ở một số địa phương vùng đồng bằng sông Cửu Long, nếu trái cây được giá và ổn định thì thu nhập hằng năm của người trồng sầu riêng Ri 6 đạt khoảng 600 triệu đồng một ha; thanh long 300-500 triệu đồng; măng cụt khoảng 400 triệu đồng; chôm chôm 600-800 triệu đồng; bưởi da xanh khoảng 700 triệu đồng; xoài 500 triệu đồng… cao gấp nhiều lần trồng lúa. thực tại, rất nhiều nhà vườn làm giàu nhờ cây ăn trái.

 

Hoa quả giá dưới 10.000 đồng tràn xuống đường phố Sài Gòn

Trái cây được bày bán trên nhiều tuyến đường tại TP HCM với mức giá rẻ bèo, từ 6.000 đến 10.000 đồng/kg. Người bán cho biết, giá rớt mạnh do trúng mùa.

“Vấn đề là tổ chức sản xuất bài bản, đẩy mạnh mô hình liên kết, tính tình rải vụ hợp lý, áp dụng công nghệ cao, đa dạng về giống; tính tình giảm phí tổn giá thành, tăng giá trị sản phẩm, xây dựng thương hiệu mang tầm quốc gia cho cây ăn trái”, một lãnh đạo của tỉnh Đồng Tháp nói.

TS Nguyễn Văn Hòa, Viện trưởng Viện Cây ăn quả miền Nam (Sofri), phân tách: “Nhiều nơi nông dân còn sinh sản tự phát, nhỏ lẻ, chạy theo phong trào nên chất lượng và mẫu mã không đẹp, phí cao. Thấy cây nào có lợi nhuận cao thì thi nhau trồng dẫn đến cung vượt cầu, giá giảm là điều dễ hiểu. Bên cạnh đó là số lượng bao tiêu mặt hàng trái cây còn khiêm tốn”.

Với những mô hình làm VietGAP thì chỉ vài chục ha, sản lượng không nhiều và không liên tục trong năm. Ông Hòa cho rằng, Việt Nam có sinh sản theo tiêu chuẩn VietGAP, giá thấp hơn so với GlobalGAP, nhưng quy trình làm không khác nhiều nên nhà vườn có thể thực hành. Sofri đang cùng Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ, Trường ĐH Cần Thơ thực hành đề án liên kết vùng, để có nhiều sản phẩm giúp nhà vườn phát triển vững bền.

GS-TS Võ Tòng Xuân cho rằng, để bán được giá tốt, trước tiên nông dân phải đổi thay thói quen sinh sản: từ cách trồng tỉa theo phong trào. Nếu thích gì trồng nấy, không đầu tư cho chất lượng cây trồng thì sẽ phụ thuộc vào thương gia và bị ép giá. Thay vào đó, nhà vườn nên dự vào các HTX nông nghiệp, các hội dân cày sinh sản… để được chỉ dẫn sản xuất theo kỹ thuật cao, và có nhịp bán hàng trực tiếp cho các nhà phân phối, đảm bảo đầu ra, giá cả.

“Ở các nước phát triển như Pháp, Nhật…, nhà nước đưa ra dự báo về nhu cầu thị trường, các hội sinh sản sẽ ngồi lại với nhau để tính hạnh mức cung, nhằm có kế hoạch sinh sản đủ theo nhu cầu thị trường nên không có tình trạng sản xuất thừa, mất giá. Việt Nam cũng có thể làm được nếu Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ công thương nghiệp đưa ra được dự báo xác thực và có định hướng tương trợ dân cày, từ cây giống đến canh tác, bảo quản sau thu hoạch”, GS-TS Võ Tòng Xuân cho biết.