Có một vương quốc ốc gạo đang chết dần ở Bến Tre

Ốc gạo – đặc sản nổi tiếng khu vực cồn Phú Đa (xã Vĩnh Bình, huyện Chợ Lách), có nguy cơ biến mất hoàn toàn do các loài vẹm sông sống “tầm gửi”.

Bùi Thanh Liêm, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Chợ Lách, ốc gạo Phú Đa hiện nay gần như không còn bởi quá nhiều nguyên nhân. Có thể xác định là do các loài vẹm song đeo bám làm cho ốc gạo không thể sinh sản, phát triển.

Ngoài ra, còn có những nguyên nhân khác như tác động của điều kiện tự nhiên thay đổi trong dòng chảy, độ sâu, sự bồi lắng lòng sông, xâm nhập mặn, ô nhiễm ngày càng trầm trọng, … mà theo ông Liêm nhận xét rằng: “Có quá nhiều lý do khiến loài ốc gạo khó sống trên dòng song của nó”.

Thông tin này làm cho những người vốn ưa thích món ốc gạo ngọt trên sông Cổ Chiên như chúng ta tiếc hụt hẫng nên muốn tìm hiểu rõ hơn.

>>> Nem Lai Vung Đồng Tháp – Ăn một lần là nhớ mãi

Bác Trần Văn Tặng (Ba Ngói, chủ Khu du lịch sinh thái Ba Ngói) vừa gặp chúng tôi đã than rằng: “Không có ốc gạo, hơi buồn một chút.” Buồn vì trong những câu chuyện say sưa về ốc gạp vài năm trước, bây giờ đã nhường chỗ cho những lo ngại về dòng chảy, môi trường sinh thái.

Cũng bởi vì “khi còn ốc gạo số lượng khách du lịch đến 10, giờ chỉ còn có 5” – chú Ba Ngói nói vậy để thấy rằng xứ còn Phú Đa phát triển du lịch cũng nhờ ốc gạo…

Theo chú Ba Ngói, thòi gian khai thác ốc gạo đông ken nhất từ tháng 5 – 7 âm lịch hàng năm và từ năm 1993 đã thành lập hợp tác xã để khai thác và bảo tồn.

“Trước kia sản lượng ốc gạo lên đến một trăm tấn / năm, cào đâu cũng có ốc, nhiều dữ lắm. Nhờ có ốc gạo mà có thể xây trường học, cơ quan … Khi có hợp tác xã, mức cao nhất trong năm khai thác đến 15 tấn.

oc gao

Trên thực tế, sản lượng ốc gạo được đánh giá cao hơn gấp đôi số khai thác nhưng mình đánh bắt ít hơn để bảo tồn”- chú Ba Ngói cho biết.

Phạm vi ốc gạo sinh sống khu vực cồn với khoảng 3km 150ha mặt nước, “ốc gạo không có nơi nào ngon như vùng này, nhưng hầu hết nhiều nhất, ngon nhất là vào Tháng Năm. Ốc gạo Phú Đa da vàng, thịt màu vàng tươi sáng, rất béo” – chú Ba Ngói tự hào. “Tuy nhiên, từ năm 2012 đến nay, ốc gạo dần không còn nữa”.

Con vẹm sông giống như loài chum gửi sống bám trên ốc gạo, làm ốc lớn không nổi mà bò cũng không xong thì làm sao mà phát triển được. Bây giờ chịu khó mò cũng có ốc nhưng con nào cũng bị vẹm đeo đen thui”.

Tuy nhiên, “Điều kiện tự nhiên thay đổi quá nhiều. Bây giờ lòng sông đầy rác, ô nhiễm vượt quá thì con gì mà tồn tại được?” – Ông Liêm nói.

Xem tại: Ẩm thực ba miền